Lijnolie op hout: welke soort, en wanneer?
Lijnolie is de oudste houtolie die er is, en nog altijd de basis van veel moderne oliën. Pure lijnolie op buitenhout heeft wel zijn nukken: hier het verschil, eerlijk uitgelegd.
Wat is lijnolie?
Lijnolie wordt geperst uit lijnzaad, het zaad van vlas. Het is een zogenoemde drogende olie. Ze droogt niet doordat er water verdampt, maar doordat ze zuurstof uit de lucht opneemt en langzaam uithardt tot een taaie, soepele massa in en op het hout. Zo beschermen mensen al eeuwen schuren, kozijnen en stelen van gereedschap.
Rauw, gekookt of standolie
In de winkel vind je lijnolie in drie vormen. In het algemeen geldt:
- Rauwe lijnolie komt zo uit de pers. Ze trekt diep in, maar droogt heel traag: dagen tot weken. Zolang ze niet droog is, blijft het oppervlak kleverig en blijft er vuil aan hangen.
- Gekookte lijnolie is verhit en vaak aangevuld met droogmiddelen. Ze droogt een stuk sneller en is de basis van veel houtoliën en verven.
- Standolie is lijnolie die lang verhit is zonder lucht. Ze is stroperiger, droogt tot een sterkere laag en zit vooral in verf.
Pure lijnolie buiten: let hierop
In het algemeen werkt pure lijnolie op buitenhout minder goed dan je zou denken:
- Schimmel. Rauwe lijnolie is voedsel voor schimmels. In ons vochtige klimaat kan hout dat ermee behandeld is zwarte puntjes of een grauwe waas krijgen, zeker op plekken in de schaduw.
- Geen bescherming tegen de zon. Pure lijnolie bevat geen pigment. Uv-licht breekt het hout eronder gewoon verder af, waardoor het toch grijs wordt.
- Kleverig. Te dik aangebracht blijft ze lang plakken.
Werk je toch met pure lijnolie, breng ze dan dun aan, veeg het overschot weg zodra ze niet meer intrekt en laat elke laag goed uitharden voor je verder gaat.
Een houtolie op lijnoliebasis
Daarom kiezen de meeste mensen voor buiten een kant-en-klare houtolie op basis van lijnolie. Zo’n olie combineert de lijnolie met wat buiten nodig is: pigment tegen de zon, een samenstelling die sneller droogt, en geen gedoe met mengen.
Restol™ is zo’n olie. Volgens de fabrikant is ze gemaakt met gekookte lijnolie (of standolie), waardoor ze sneller droogt en uithardt tot een sterke, elastische laag. De kleuren bevatten lichtechte pigmenten, en de olie is gebruiksklaar: niet verdunnen, behalve de eerste laag op teak of iroko. Na ongeveer 4–6 uur is ze stofdroog; de volgende laag kan na minstens 1 dag.
Het verschil met pure lijnolie in een notendop: je hoeft niets te mengen, ze droogt veel sneller en ze beschermt tegen de zon. De kleurloze versie, Naturel UV Extra, heeft volgens de fabrikant een extra uv-filter. Het nadeel: Restol bevat oplosmiddel en is alleen voor buiten.
Veiligheid: olie-doeken kunnen vanzelf ontbranden
Dit geldt voor alle drogende oliën, dus voor pure lijnolie én voor een houtolie zoals Restol. Terwijl de olie droogt, komt er warmte vrij. In een opgepropte doek of een zak met poetslappen kan die warmte zich opstapelen tot de stof vanzelf vuur vat, soms uren later.
- Hang gebruikte doeken na het werk open uit, buiten, tot ze droog zijn. Dat vraagt ook de fabrikant van Restol.
- Of bewaar ze in een gesloten metalen pot met water tot je ze weggooit.
- Gooi ze nooit nat in de vuilnisbak of in een hoek van de garage.
Wanneer kies je wat?
- Buiten, op tuinmeubelen, een schutting of een tuinhuis: een houtolie op lijnoliebasis met pigment. Bekijk de kleuren en reken uit hoeveel je nodig hebt.
- Binnen: kies een olie die voor binnen gemaakt is. Restol niet: binnen blijft de lijnoliegeur volgens de fabrikant wekenlang hangen.
- Grijs hout dat weer warm moet worden: eerst reinigen, dan een olie met pigment. Zie vergrijsd hout.